Tapak, tamaina txikiko gastronomia
Edariak babesteko sortu omen ziren tapak, baina gaur egun platertxo landuak eskaintzen dituzte
Jana eta edana askotan eskutik doaz eta horixe bera gertatzen da taparekin edota pintxoekin. Ekainaren 16an Taparen Munduko Eguna ospatzen da. Pintxoekin zerikusirik ia ez duten arren, egun bera erabiltzen da bi kasuetan.
Taparen tradizioa XVIII. edo XIX. mendean sortu zen, tabernetan edalontzian euliak edo hautsa ez sartzeko urdaiazpiko xerra edo gazta zati bat jartzen hasi zirenean. Hortik bere izena, ‘tapa’.
Sorreraren inguruan hainbat legenda daude. Horietako batek Alfontso XIII.a erregeari egiten dio erreferentzia Cadizko bentatxo batean egindako geldialdi batean. Aire korronte batek edalontzian harea edo eulirik ez sartzeko, zerbitzari argi batek urdaiazpiko xerra bat jarri zuen koparen gainean, edalontzia ‘estaltzeko’. Erregeari ideiak grazia egin zion, eta hurrengo txikitoa ‘eta beste tapa bat’ eskatuz agindu omen zuen. Beste bertsio batzuek Alfontso X.a Jakitunaren garaira garamate; hark gaixotasun baten ondorioz, ardoa beti janari apur batekin hartzeko agindua eman omen zuen, alkoholaren ondorioak leuntzeko.
Dena dela, historialariek defendatzen duten aukera apalagoa da: ostalariek eta tabernariek bezeroak pozik edukitzeko eta, aldi berean, alkoholaren kontsumoa arintzeko duten premia praktikoarekin lotuta dago. Janari zati txikiak edariekin zerbitzatzean, bezeroek denbora gehiago ematen zuten tabernetan, gehiago kontsumitzen, baina modu kontrolatuagoan.
Gaur egun, Espainiako geofrafia osoan zehar zabaldua dagoen ohitura da. Pintxoak izatez ez dira gauza bera. Euskal ohitura da hau, 1930 hamarkadan sortua. Biak dira tamaina txikiko jakiak, baina pintxoak normalean landuagoak izaten dira eta ogi-xerra baten gainean zerbitzatzen dira, askotan zotz batek zeharkatuta.
Bestalde, tapak jatorriz edariaren prezioaren barnean doan opari bat da, edo plater nagusi baten bertsio murriztua, lagun artean erdian jarri eta konpartitzeko dena. Kasu batzuetan banderila izenekoak ere tapa eskaintzaren barruan kokatzen dira. Kasu honetan, zotz batean sartuta dauden osagai ezberdinak dira, normalean ozpinetan onduak, hala nola olibak, pepinoak eta pipermina. Hala ere, ‘Gilda’ pintxoa Donostian sortu zen. Pintxoa, aldiz, edaritik independentzia osoa duen sukaldaritza-lan txiki bat da.
Gaur egun ezagutzen den tapa mota Gerra Zibilean eragindako eskasia garaiaren ondoren. Hala ere, pentsa daitekeenez, gosea kentzeko mokadu txikien bidez elikatzea antzinako ohitura izan daiteke.
Jarrai gaitzazu sare sozialetan: (X, Facebook eta Instagram) gure edukiez gozatzeko. Gainera, proposamen edo iradokizunen bat helarazi nahi badiguzu, txantxangorri@txantxangorri.info helbidera idatz diezagukezu.
